Inspiratiesessie professionele cultuur.

Je bent docent op een mbo, het is de eerste dag van het nieuwe schooljaar, en op de agenda staat een 'inspiratiesessie' over de professionele cultuur. De zonnebrand nog achter de oren en de caravan staat nog ingepakt voor de deur. Het moment in het schooljaar — de eerste dag — is ongelukkig; met een 'inspiratiesessie' van een externe adviseur krijg je niet direct de handen op elkaar. Toch werd het een boeiende ochtend.

Na een korte inventarisatie van wie er had gekampeerd en een vervolgvraag of een camping een professionele cultuur kan hebben kwam het gesprek goed op gang. De definitie van een professionele cultuur zoals deze door Galenkamp & Schut beschreven wordt, werd met voorbeelden vanuit het team concreet. Bij elkaar kijken, om er beter van te worden, werd als wens genoemd. De een wilde een hulpvraag kunnen stellen, een ander gaf aan dat het al winst is als je eens bij elkaar gaat kijken.

Het team had al een feedbackcursus gehad en er lag een analyse van wat beter kan, verwoord in concreet gedrag. En toch … door de feedbackcursus had een enkeling de moed om daadwerkelijk feedback te gaan geven. Het merendeel van het team gaf niet of nauwelijks feedback.

Aan de hand van het COM-B model (wat is er nodig voor gedragsverandering?) werd de conclusie getrokken dat een cultuurverandering zeer complex is. Op de vraag wie een recente gedragsverandering heeft ondergaan, kwamen er twee reacties: 'Ik ga niet meer zo hard rijden, want ik krijg dure boetes' en 'ik heb mijn eetgewoonte aangepast vanwege mijn suikerziekte'. Noodzaak en urgentie hebben hier geholpen. Voor de rest weinig voorbeelden van gedragsverandering.

Ik eindig niet somber: tijdens deze sessie hebben we concreet gemaakt wat er nodig is voor het professionaliseren van de schoolcultuur, hoe je wel gedragsverandering met elkaar kan bewerkstelligen, waarom je dat zou willen en hoe je met een ondersteunende structuur en samenwerkingsafspraken kan bijdragen aan de doelen van de organisatie en jouw team.

Ook was de conclusie dat een professionele cultuur niet betekent dat gedrag aan de hand van afspraken wordt dichtgetimmerd. Bewegingsruimte is juist nodig voor professionals die het beste voor het onderwijs en met name de ontwikkeling van hun leerlingen/studenten wensen.

Tot slot: met een presentatie over de professionele cultuur ontstaat er nog geen beweging. Hooguit een startpunt van waaruit men — met geduld, reflectie en interventies, vallen en opstaan — de professionele samenwerking verder ontwikkelt.